84 framande arter risikovurderast for første gong
Fleire framande artar er nye i Framandartslista. Vurderingane gir ny kunnskap om kva artar som kan påverke norsk natur i åra som kjem.
Innhold
Dei nye artane er eit resultat av årets revisjon
Blant artane som inngår i årets revisjon, er 84 risikovurderte for første gong. Av desse er halvparten registrerte i Noreg, medan resten er dørstokkartar i utlandet. Det vil seie artar som førebels ikkje reproduserer utandørs i Noreg, men som med stor sannsynligheit vil etablere seg her i framtida.
Artsdatabanken reviderer ikkje alle artsgrupper samstundes og i 2026 er følgande artsgrupper vurderte på nytt: eggsporesoppar, fuglar, soppar, virvellausedyr på land og i ferskvann.
Med unntak av fuglar er mange av artane som er vurderte no, små og kjem som blindpassasjerar ved vareimport.
Kva betyr det at dei er «nye»?
Når ein art blir risikovurdert for første gong, tyder det ikkje nødvendigvis at han nyleg har kome til Noreg. Det kan òg vere at vi først no har oppdaga at han finst her.
Ein art kan vere ny i Framandartslista fordi:
- han nyleg er introdusert til Noreg
- han har vore her lenge, men ikkje blitt fanga opp før no
- han er enno ikkje registrert i Noreg, men har potensial til å etablere seg her i framtida
Blant dei nye vurderingane finn vi derfor både artar som allereie ser ut til å vere etablerte i Noreg, og artar som førebels berre finst utanfor landegrensene.
Seks artar som fortener ekstra merksemd
Desse nye artane peikar seg ut fordi dei er vurderte til høg (HI) eller svært høg risiko (SE). Ein av dei er løvflatorm som allereie har fått stor merksemd i forvaltninga på grunn av potensialet for negative effektar på naturen.
For mange av dei 84 artane, særleg dørstokkartane, har vi avgrensa kunnskap om kor raskt dei spreier seg og kor stor skade dei kan gjere i naturen i Noreg. Risikovurderingane byggjer derfor i stor grad på erfaringar frå land der artane allereie er etablerte. Det betyr at det framleis er usikkerheit knytt til kva konsekvensar dei kan få for norsk natur.
Klimaendringar kan gjere fleire artar aktuelle
Klimaendringane er ei viktig forklaring på kvifor fleire framande artar blir vurderte som aktuelle for Noreg. Artar som tidlegare ikkje kunne overleve norske vintrar, kan få betre vilkår i eit varmare klima. Dette gjeld mellom anna fleire av dørstokkartane som er vurderte i årets revisjon. Høgare temperaturar og lengre vekstsesongar kan gjere det lettare for artane å etablere seg, spreie seg og påverke naturmangfaldet.
Tidleg kunnskap gir fleire handlingsmoglegheiter
Dei nye artane viser kvifor tidleg oppdaging er viktig. Når framande artar først etablerer seg og byrjar å spreie seg, kan det vere krevjande å avgrense utbreiinga. Tidleg kunnskap om artane gjer det lettare å prioritere overvaking, førebygging og tiltak før konsekvensane blir store.
Forvaltninga må derfor ikkje berre følgje med på artane som utgjer størst risiko i dag. Like viktig er det å identifisere artar som kan bli ei utfordring i framtida.
Kvifor er dette viktig?
Dei 84 nye vurderingane gir ny kunnskap om artar vi tidlegare visste lite om. Nokre finst allereie i Noreg, medan andre kan kome i framtida. Til saman gir vurderingane eit betre grunnlag for å forstå kva framande artar som kan påverke norsk natur, og kva artar det kan vere særleg viktig å følgje med på i åra som kjem.